درآمد نیوز - دسترسی ژئوپلتیک ایران در منطقه مزیتی مثال زدنی است که قابل چشم پوشی نیست ، عدم دسترسی بعضی اعضا از جمله قزاقستان که محصور در خشکی است اجرایی نمودن خطوط ارتباطی مهمی همچون راه آهن کریدور شمال -جنوب را در کشور دو چندان می کند که خوشبختانه اجرای این خط استراتژیک به نقاط پایانی خود نزدیک می شود

درآمد نیوز -آقاگلی، خرداد سال ۹۸ مجلس شورای اسلامی انعقاد توافقنامه اقتصادی وتجاری ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را به تصویب رساند. در پنجم آبان سال ۹۸ این موافقت نامه برای سه سال فعالیت خود را با اتحادیه اقتصادی اوراسیا آغاز کرد.  با اجرایی شدن این معاهده و بهره‌مندی از مزیت‌های آن می‌توان انتظار داشت قابلیت‌های اقتصادی جمهوری اسلامی بیش از پیش ارتقاء یابد. با این حال، بهره‌مندی از این مزیت‌ها نیازمند توجه به برخی الزامات حقوقی و اجرایی در کشور و فراهم آوردن زیرساخت‌های مورد نیاز است. لذا با توجه به گذشت بیش از یکسال از انعقاد این موافقت نامه اقتصادی و تجاری  در همین راستا پایگاه خبری و تحلیلی درآمد نیوز مصاحبه‌ای را با دکتر سهراب بختیار، به عنوان عضو اتاق بازرگانی مشترک ایران و فدراسیون روسیه  و مشاور طرح  پیمان اوراسیا را بعمل آورده است که در ادامه می‌خوانید.

تاریخچه شکل گیری اتحادیه اقتصادی اوراسیا توضیح بفرمایید و هدف از تشکیل این اتحادیه چیست ؟

شکل گیری اولیه این اتحادیه به سال ۱۹۹۹ و ۱۰اکتبر ۲۰۰۰برمیگردد  که در این سال تفاهمی با نام جامعه اقتصادی شکل گرفت در جولای سال ۲۰۱۱ اتحادیه گمرکی و نهایتا در اول ژانویه ۲۰۱۵ اتحادیه اقتصادی اوراسیا  شاکله اصلی خودش را بدست آورد با هدف تعامل منطقه ای و هم افزایی کشورهای منطقه ای در جهت تسهیل تجارت و ایجاد بازار مشترک بین اعضاء ، حذف تدریجی قوانین گمرکی و برقراری تعرفه های مشترک، هماهنگ سازی تشریفات گمرکی ،جابجایی آزاد کالا، سرمایه ، نیروی کار و خدمات بین کشورهای عضو و در نهایت سیاست مشترک در زمینه انرژی ، صنعت،کشاورزی و وسایل حمل و نقل، ایجاد شد.

با توجه به ماده ۱۰ اقتصاد مقاومتی که تاکید بر توسعه تجارت به ویژه با کشورهای همسایه، حوزه ترانزیت، ایجاد سیستم‌های تشویقی و اقدامات تسهیل‌کننده مسیر صادرات دارد مزایای انعقاد موافقت نامه ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا چیست؟

مزایای این تفاهم نامه برای ایران توسعه همه جانبه بخش های کلیدی در حمل و نقل، گمرک، کشاورزی، صنعت، انرژی و غیره و در نهایت کمک به رونق تولید و توسعه صادرات غیر نفتی است که در نهایت ضمن ارزآوری بخش عمده ای از نیازهای واردات کشور را نیز بخصوص در زمینه نهاده های دامی مرتفع می سازد.

اتحادیه اقتصادی اوراسیا از چه کشور های تشکیل شده است و وضعیت ایران در این اتحادیه به چه صورت است؟

کشورهای فدراسیون روسیه، قزاقستان، بلاروس ارمنستان و قرقیزستان عضو این اتحادیه هستند  جمهوری اسلامی ایران از سال ۲۰۱۴ خواستار انعقاد قرار تجاری با اتحادیه گمرکی اوراسیا بود و بنده به همراه  کمیسیون مشترک ایران و روسیه این موضوع را دنبال می کرد و در طی مذاکرات مداوم و ارزیابی های کمی و کیفی و میزان تعرفه توجیهی نهایتا در اردیبهشت ۹۷ در اجلاس سالیانه اوراسیا در شهر آستانه قزاقستان امضاء شد. براین اساس با ایجاد منطقه آزاد تجاری بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بصورت یک دوره ۳ ساله قابل تمدید به تصویب رسید و از اوایل آبانماه ۹۸ و بصورت عملیاتی آغاز بکار نمود.

خرداد ماه ۹۸ مجلس شورای اسلامی توافقنامه موقت ایجاد منطقه آزاد تجاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را به تصویب رساند. با اجرایی شدن این معاهده از پنجم آبان سال گذشته چه  قابلیت‌های اقتصادی  برای جمهوری اسلامی ایران فراهم شده است؟

قابلیت های مد نظر جمهوری اسلامی ایران و مزایای آن برای کشورمان در چند بخش قابل تامل است.

   – ارائه کالاهایی با قیمت تمام شده پایین تر برای صادرات به کشورهای اوراسیا.   

– استفاده از ارز ملی بعنوان ارز جایگزین که خود میتواند تاثیر بسزایی در رفع تحریم ها و معضلات ارزی در کشور باشد.       

– توسعه مبادلات تجاری با این حوزه و کمک به جهش تولید در کشور.  

 همچنین توسعه بازارهای مشترک از طریق مسیرهای ،دریایی و هوای  که متاسفانه بخش اعظمی از این اهداف تحقق نیافته و اهتمام ویژه دولتمردان در این بخش را می طلبد.

در موافقت نامه این اتحادیه با کشور های  طرف قرار داد شان بیشتر سعی بر استفاده از مزیتهای  اقتصادی آن کشور شده است با توجه به شرایط کریدوری ایران که موقعیت بی نظیری را در دنیا دارد؟ چرا بهره مندی از این ظرفیت دیده نشده است؟

مزیت های اولویت دار کشورها  در این توافق نامه دیده شده است ، دسترسی ژئوپلتیک ایران در منطقه مزیتی مثال زدنی است که قابل چشم پوشی نیست ، عدم دسترسی بعضی اعضا از جمله قزاقستان که محصور در خشکی است اجرایی نمودن خطوط ارتباطی مهمی همچون راه آهن کریدور شمال -جنوب را در کشور دو چندان می کند که خوشبختانه اجرای این خط استراتژیک به نقاط پایانی خود نزدیک می شود. ‌ضمن اینکه این مسیر به غیر از کشورهای عضو اوراسیا برای کشورهای  حوزه همیشه فارس، هند و آسیای جنوب شرقی نیز حائز اهمیتی ویژه است.

درموافقت نامه اتحادیه اقتصادی ایران بر سه محور کدگذاری کالا،کانال الکترونیکی بین اتاق ایران و کشورهای عضو، کانال الکترونیکی بین گمرک ایران و گمرکات کشورهای عضو و اوراسیا تاکید شده است. مزیت این محور ها را می فرمایید و وضعیت سازمان های ذیربط ایران برای اجرایی شدن این محور ها بفرمایید؟

در بخشی از محورهای کدگذاری شده و کانال های الکترونیکی بین اتاق ایران و همچنین گمرک به قواعد عمومی ،تجارت کالا ؛ راهکارهای تجاری، رفع موانع فنی ، اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی و قرنطینه ای ، قواعد مبدا  تسهیل تجاری ، حل و فصل اختلافات و مقررات گمرکی و پایانی به تفضیل اشاره و مورد بررسی طولانی قرار گرفته است.  این شرایط و همچنین قوانین مبادله کالاها با تجارت ترجیحی و همچنین تعرفه صفر سازمانهای ذیربط و همچنین بخش خصوصی را برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی آماده می سازد.‌

تاکنون اتحادیه اقتصادی اوراسیا با چه کشور های موافقت نامه داشته است؟ چنانچه از موافقت نامه های کشور های دیگر اطلاعی دارید توضیح بفرمایید؟

کشور چین بعنوان غول اقتصادی با تفاهم منطقه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا وارد شده است.  کشورهای اندونزی،  سنگاپور،  کامبوج و تایلند در حال مذاکره برای پیوستن به تفاهمی مشابه با چین هستند که مراحل پایانی خود را طی می کند. هند، مغولستان، ترکیه، صربستان و مصر نیز در حال رایزنی برای پیوستن به این تفاهم نامه اقتصادی هستند  مالزی ، فیلیپین و چند کشور دیگر آسیای جنوب شرقی هم مقدمات پایانی پیوستن به این اتحادیه را طی می کنند.

این که بیان می شود اتحادیه اقتصادی اوراسیا روسیه محور است و از اهداف سیاسی برخوردار است را توضیح بفرمایید؟

به هر حال تاریخ به ما نشان داده روسیه در طول تاریخ اهداف خاص سیاسی خود را برای مقابله با غرب دنبال میکند ولی در حال حاضر و با تحریم های ناعادلانه غرب علیه ایران این اتحاد و عضویت در اتحادیه اوراسیا فرصتی طلایی برای کشورمان برای رفع و بی رنگ کردن تحریم ها هست که البته مورد بی مهری و کم توجهی دولتمردان کشورمان قرار گرفته است.

در موافقت نامه ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر چشم انداز اقتصاد آزاد برای ایران اشاره شده است آیا زیر ساختهای لازم برای  تجارت آزاد فراهم شده است ؟

نخیر ،متاسفانه زیرساختهای کمی و کیفی پیوستن ایران به سازمانهای معتبری ازجمله سازمان تجارت جهانی مغفول واقع شده که جدیّت دولت مجلس و سازمان های ذیربط و حمایت از بخش خصوصی می تواند در توسعه زیرساختهای لازم در این بخش ،کمک شایانی را داشته باشد.

  با گذشت یکسال از انعقاد این موافقت نامه وضعیت فعلی تجارت ایران با کشور های طرف قرار داد چگونه است؟

متاسفانه با گذشت بیش از یکسال از پیوستن آزمایشی کشورمان به این اتحادیه نتوانسته ایم به اهداف مطلوب و پیش بینی شده دست یابیم ، سازمان توسعه تجارت علت را در مشکلات پیش آمده ویروس منحوس کرونا می داند که بنده بعنوان فردی کاملاً مطلع از آغاز مذاکرات و به همراه هیئت های مذاکره ای دولتی و خصوصی علّت اصلی را نبود راهکاری روشن و واضح در دیپلماسی اقتصادی کشور میدانم ، قوانین خلق الساعه وزارتخانه ها و سازمانهای مرتبطی که بر خلاف اصلاح ساختار این دیپلماسی در کشور گام برمی دارند .بی شک اصلاح قوانین و توانمند سازی شرکت های خصوصی صادرات محور در این حوزه میتواند به رونق و جهش تولید در کشور منتج شود و بخش وسیعی از معضلات اقتصادی و معیشتی جامعه را که اساساً بر پایه خود تحریمی است ،مرتفع سازد

در پایان از زحمات دوست و همکار عزیز خود، فرمانده و سکاندار این حوزه در بخش پارلمان خصوصی مرحوم اسدالله عسگراولادی یاد می نمایم و برای جانشین ایشان جناب آقای تیزهوش تابان رییس اتاق مشترک ایران و روسیه آرزوی توفیقات روزافزون در این حوزه را از خداوند منّآن خواستارم.