محمدرضا آذین

در آخرین تحقیقات خشکسالی، بمیزان قابل توجهی گسترده تر شده و منابع آب شیرین در کشورها و مناطق مختلف جهان، رو کاهش است. بر اساس این گزارش، قاره ها به دلیل خشکسالی مداوم، منابع آب های زیر زمینی وارد مرحله خشک شدن شده اند.

آب شیرین بحران قرن

محققان آب شیرین از سال 2014، بر اساس اطلاعات اندازه گیری شده ماهواره ها، مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و دریافته اند که میانگین ذخیره جهانی آب شیرین در دو ه ری بین سال های 2015 تا 2023 در مقایسه با سالهای 2002 تا 2014، 1200کیلومتر مربع کاهش یافته است. بحران آب، بیش از حد انتظار جدی شده است. اظهار دارند که عوامل طبیعی و مصنوعی، دست به دست هم داده و این معضا را بوجود آورده اند.

محققان با استناد به پدیده گرمایش زمین موسوم به ال نینو که بین سال های2014 و2016به عنوان یک عامل طبیعی رخ داد اظهار داشتند که پدیده ال نینو در آن زمان میزان بارندگی و بارش برف در مناطق مختلف جهان را همراه با جریانات جوی تغییر داد.

آنها تاکید دارند که عوامل طبیعی تاثیر خاصی در بحران آب شیرین داشته اما عامل مصنوعی یعنی گرم شدن کره زمین ناشی از انتشار گازهای گلخانه ای نیز یکی از مهم ترین عواملی است که باعث تبخیر آب و اختلال در چرخه ی هیدرولوژیکی شده است. که در صورت افزایش دما آب بیشتری از سطح زمین به جو تبخیر می شود و احتمال و شدت خشکسالی افزایش پیدا در واقع تاثیر تغییرات آب و هوایی به طور قابل توجهی بروز خشکسالی را در سراسر جهان طی دو دهه گذشته افزایش داده است. از سال 2000 گستردگی و مدت خشکسالی نسبت به 20 سال گذشته بیست و نه درصد افزایش یافته است.

همچنین کاهش آب های زیرزمینی  نیز با خشکسالی طولانی تسریع می شود با توجه به تجزیه و تحلیل مشاهده حجم آب در سفره های جهانی حجم آن تقریبا در مناطق تقریبا در تمام مناطق جهان از سال 1986 به بعد به شدت کاهش یافته است. سرعت آب های زیرزمینی از سال 2000افزایش یافته و این پدیده در سفره های زیرزمینی بارزتر است.

به گفته محققان دلیل کاهش سریع آب های زیرزمینی در مناطق خشک استفاده بیشتر بیش از حد از سفره های آب زیرزمینی است. بسیاری از مناطق جهان با تکیه بر آب های زیرزمینی خود محصولات غذایی تولید می کنند اما اکنون که آب در سفره های زیرزمینی در کشورها و مناطق مختلف جهان کاهش یافته از آب های زیرزمینی به میزان بیشتری استفاده می شود نه تنها کمبود منابع آبی را بدتر می کند بلکه با بیابان زدایی از این طریق و ایجاد زمین های حاصلخیز با از بین رفتن منابع آبی سطح زیر کشت محصولات نیز به مرور کاهش می یابد اگر منابع آب شیرین کاهش یابد پیامدهای فاجعه باری برای بشریت به همراه خواهد داشت.

بر اساس گزارش اخیر منتشر شده توسط یک سازمان بین المللی حدود سه میلیارد نفر از خشکسالی رنج می برند و دسترسی به آب های جهان ناپایدار است بر این اساس بیش از نیمی از بخش تولید محصولات غذایی جهان تا سال 2050 در معرض تهدید بزرگی قرار خواهد گرفت کمبود منابع آب شیرین نیز تاثیر مستقیمی بر بهداشت و سلامت جامعه دارم کمبود آب تمیز خطر شیوع بیماری هایی مانند و با را افزایش داد چنین بیماری هایی می توانند عامل عفونت های کشنده در مناطقی باشند که زیرساخت های تامین آب توسعه نیافته کمبود منابع آب شیرین حیات و امنیت بشریت را تهدید می کند و مانع از توسعه اقتصادی و ایجاد بی ثباتی اجتماعی می شود.

این نگرانی وجود دارد که تلاش برای احیا و تولید منابع آبی ممکن است منجر به درگیری هایی بین کشورهایی فراتر از مرزهای یک کشور شود سومین جنگ خاورمیانه در دهه1986 با منابع آب مرتبط بود تعداد رودخانه هایی که قلمرو بیش از دو کشور می گذرد به 263فقره در جهان می رسد. بانک جهانی زمانی هشدار داده بود که قرن بیستم دوران درگیری بر سر نفت هست در حالی که قرن بیست و یکم دوران درگیری بر سر منابع آبی خواهد بود نگرانی کارشناسان و تحلیلگران کشورهای مختلف جهان از احتمال وقوع جنگ جهانی سوم به دلیل معضل آب قابل اغماض نیست پژوهشگران با بیان اینکه انتظار می رود خشکسالی در سراسر جهان بیش از بیشتر و گسترده تر از آنچه تصور می شود اتفاق بیفتد افزودند مدیریت منابع آب شیرین یکی از مهم ترین وظایف در قرن بیست و یکم است