این روزها بحران های پی در پی در ایران یکی پس از دیگری سر باز می کنند و به نان و آب مردم هم رحم نمی کنند. طی دو سال اخیر بحران آب بیش از همیشه گریبانگیر کشور شده است و با بارندگی های اخیر و تبدیل شدن آن به سیلاب هم امیدی برای حل و فصل این معضل در کشور باقی نمانده است. اگر تا دیروز خوزستان و اصفهان و چهارمحال و بختیاری معترض شیوه مدیریت و توزیع آب در کشور بودند، امروز بحران آب و اعتراضات به شرق کشور در سیستان و بلوچستان کشیده شده است.

درآمد نیوز – حسین جلیلی بال/علاوه بر بحران آبی در داخل کشور، حال سهم ناچیز ایران از حقابه ‌های مرزی با کشورهای همسایه محل مناقشه ایران با همسایگان خود شده است. حقابه های مرزی منبع مهمی برای کشورها به شمار می رود اما ایران با ۲۸ رودخانه مرزی به طول بیش از ۱۹ هزار کیلومتر سهم ناچیزی از این حق را داشته است.

در حالی که ثروت ایران به سمت کشورهای منطقه مانند: ترکیه، سوریه، افغانستان و عراق سرازیر است، این کشورها به تعهدات آبی خود در برابر کشورمان عمل نمی کنند و سهم ناچیز حقابه های ایران را برداشت می کنند.

زندگی و حیات افغانستان وابسته به ایران است

زندگی و حیات افغانستان و دولت قبلی و فعلی این کشور در حالی وابسته به ایران است که متاسفانه در سایه فقدان دیپلماسی آب از سوی جمهوری اسلامی ایران، منابع آبی و حقابه متعلق به ایران از سوی امارت افغانستان حیف و میل و چپاول می شود و افغانی ها با طمع ورزی که اخیرا پیدا کرده اند می خواهند کشور ایران را حداقل برای سلطه گری خود هم که شده است به واسطه بی آبی و بحران آب و دامن زدن به جنگ های قبیله ای بر سر آب ضعیف کنند.

متاسفانه دولت ایران در ادوار گذشته سیاست قابل قبول و قابل دفاعی در برابر سلطه خواهی های کشورهای همسایه از جمله افغانستان نداشته است، به طوریکه در حال حاضر ایران به افغانستان سوخت و برق صادر می کند و تبادلات ترانزیتی این کشور را پشتیبانی می کند، اما دولت تندروی افغانستان حتی حاضر نیست در شرایطی که سیلاب و دریا در روزهای زمستانی، این کشور را فرا گرفته است، سد کمال خان را باز کند تا حقابه رود هیرمند از این طریق تامین شود و سیستان و بلوچستان ایران نجات پیدا کند.

حقابه ایران در افغانستان هرز می رود

بی شرمی طالبان و سکوت مقامات جمهوری اسلامی در برابر دولت دست نشانده بیگانگان در افغانستان تا جایی پیش رفته است که طی روزهای اخیر علی رغم بارش ها و به جریان افتادن سیلاب در افغانستان و رودهای منتهی به هیرمند، دریچه های سد کمال خان نه بر روی ایران، بلکه روی بی راهه هایی در داخل کشور افغانستان باز شده است تا حقابه کشور مظلوم و رنج کشیده ایران هرز رود.

مردم معترض به وادادگی مقامات کشور در برابر افغانستان

مقامات ایرانی مثل اینکه دوست و دشمن خود را نمی شناسند و به جای اینکه طرف مردم خود را بگیرند دستور به برخورد با معترضین را داده اند. طی روزهای گذشته، تعدادی از هموطنان و کشاورزان ساکن شمال استان سیستان و بلوچستان، در مقابل پایانه مرزی میلک در اعتراض به عدم رهاسازی آب سد کمال خان از افغانستان تجمع برگزار کردند. این در حالی است که مردم معترض به وادادگی مقامات کشور در برابر دولت افغانستان بوده اند و خواستار پی گیری حقابه از دست رفته خود هستند. مردم در استان سیستان و بلوچستان مصر به بازپس گیری حقابه از دست رفته خود در افغاستان هستند و علیرغم انتشار اطلاعیه هایی از سوی فرماندار شهرستان مرزی هیرمند در خصوص غیرقانونی بودن هر گونه تجمع در پایانه مرزی، معترضان با برگزاری این تجمع نسبت به عدم پرداخت حقابه رود هیرمند در منطقه میلک واقع در نقطه صفر مرزی ایران و افغانستان، اعتراض کردند. اکنون نیز وضعیت منطقه به قدری امنیتی گزارش می شود که هر آن احتمال درگیری تمام عیار در مرز دو کشور وجود دارد. حتی خبر می رسد در روزهای گذشته، شماری از تجمع‌ کنندگان با در دست گرفتن پلاکاردهایی، مانع ورود کامیون ‌های افغانستان به ایران شده‌ و اقدام به آسیب رساندن به کامیون‌ های متعلق به رانندگان افغانستانی کرده ‌اند و تکرار این دست از اقدامات در روزهای آینده هم محتمل است.

افغان‌ ها در بحث حقابه هیرمند هیچ همکاری با ایران نمی کنند

افغان‌ ها در بحث حقابه هیرمند هیچ همکاری با ایران نمی کنند و متعهد به قرارداد ۱۳۵۱ نیستند. سال گذشته کمتر از ۵ درصد آب از سوی این کشور به سمت ایران روانه شد و امسال با وجود بارندگی ‌های سیل آسا و سر ریز شدن بند یا سد کمال خان، نه تنها هنوز هیچ آبی تامین نشده است، بلکه مسیر آب را به خارج از ایران منحرف کردند به طوریکه همین مسئله موجب عصبانیت مردم سیستان و بلوچستان شده است.

بیش از ۳٫۵ میلیون نفر افغانستانی در کشور ایران زندگی می ‌کنند و روز به روز بر تعداد آن ها افزوده می شود. در داخل کشورمان، مهاجرین افغانستانی از هر گونه امکانات و خدماتی اعم از آب و مواد غذایی برخوردار هستند و حتی از آموزش و پرورش رایگان و کار و خدمات برخوردار هستند، اما دریغ از کوچکترین قدردانی دولت های قبلی و کنونی افغانستان از دولت ایران و میهمان نوازی گرم ایرانی ها از مردم افغانستان. دیگر سکوت جمهوری اسلامی در برابر این اقدام افغانستان به نوعی انفعال در مقابل خواست منابع آبی ۵۰۰ هزار نفر در شمال سیستان و بلوچستان به شمار می رود که طبق معاهده ۱۳۵۱ حقشان باید ستانده شود و در اختیار مردم قرار داده شود.

ایران و سیاست مدارا با همسایه شرقی

بر اساس تاریخچه‌ای که روایت شد، ایران چه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و چه بعد از آن همواره تلاش کرده تا از راه‌ دوستی و گفت‌وگو و پیگیری دیپلماسی موضوع حقابه خود از هیرمند را پیگیری کند؛ پرهیز مقامات ایرانی از خارج کردن مناقشه بر سر هیرمند از چارچوب سیاسی به چارچوب‌هایی خشن و سخت از دیگر سیاست‌هایی است که همواره در قبال افغانستان به عنوان همسایه هم زبان خود اتخاذ کرده‌است؛ این سیاست آنجا نمایان‌تر می‌شود که رهبر معظم انقلاب سوم خرداد ماه سال ۱۳۹۵ در دیدار رئیس جمهوری افغانستان لزوم حل هر چه سریع‌تر موضوع آبِ رودخانه‌های مرزی دو کشور را مورد تأکید قرار دادند و فرمودند که «چنین مسائلی نباید موجب نقار و گله‌مندی در روابط دو کشوری همچون ایران و افغانستان شود که مرز، فرهنگ و نیازهای مشترکی دارند.» به نظر می‌رسد امروز نیز گرچه رییس جمهوری اسلامی ایران در هشداری جدی به مقامات کسور همسایه خود، خواستار تامین حق مردم و منطقه سیستان و بلوچستان از آب هیرمند شده است، اما سیاستی که دولت او در پیش گرفته است نیز همان سیاست همیشگی مدارا و اقناع همسایه است؛ شاید روزی این همسایه هم زبان شرقی ایران، به پاس قدردانی از امنیتی که از جانب همسایه غربی خود احساس می‌کند و همچنین میزبانی دیرینه از شهروندان افغانستانی در شهرهای مختلف ایران، به تعهدات قبلی خود وفادار بماند و حقابه ایران از هیرمند را بدون هرگونه کاستی تامین کند.