مجتبی توانگر

 اتکای بودجه به فروش روزانه ۲.۳ میلیون بشکه نفت یعنی حساب کردن روی رفع تحریم‌های آمریکا. حجم گسترده استقراض و رشد ۴۵ درصدی هزینه‌های جاری از دیگر مخاطرات بودجه ۱۴۰۰ است. در حقیقت لایحه بودجه ۱۴۰۰ عصاره رذایل بودجه‌های قبلی و تشدیدکننده وابستگی به نفتی است که فعلا تحریم است و بودجه نویسان به امید دولت جدید آمریکا آن را برای سال آینده بدون تحریم فرض کرده‌اند!مجلس مصمم است گام‌های نخست اصلاح ساختار بودجه را با اصلاح در قانون مالیات‌ها و اضافه کردن مالیات بر عایدی سرمایه بردارد و برخی اصلاحات دیگر در زمینه مالیات‌ها و هدفمندتر کردن یارانه‌ها را نیز در دست اقدام دارد.

ولی طبیعتا اصلاح ساختار بودجه چند سال زمان می‌برد.انصافا باید به نقش کرونا در کاهش صادرات نفتی و غیرنفتی و افزایش نرخ ارز اشاره داشت ولی تا زمانی که همچنان اقتصاد ما متکی به نفت و بودجه ما متکی به درآمدهای نفتی است، تحریم‌ها بر اقتصاد ما اثرگذار خواهد بود. راهکار اصلی توسعه صادرات غیرنفتی و تبدیل نفت به فرآورده‌های ارزشمند صادراتی و غیرقابل تحریم است. از سوی دیگر عدم اشراف بانک مرکزی بر جریان مبادلات بانکی دلالان نیز در این مسائل موثر بوده و هست. در حال حاضر ۳.۸ میلیون کارتخوان بی‌هویت داریم که بانک مرکزی باید هویت بهره‌برداران این کارتخوان‌ها را مشخص کند ولی در این زمینه تعلل کرده است. تا زمانی که جریان نقدینگی در کشور شفاف و توسط بانک مرکزی و نظام مالیاتی قابل رصد نباشد، بازار ارز و طلا برای ما مشکل ساز خواهد بود.متاسفانه روند رشد تورم نگران کننده است. بانک مرکزی باید بتواند روند قیمت ارز و رشد نقدینگی را مهار کند. به ویژه در ماه‌های اخیر رشد قیمت مواد غذایی خیلی آزاردهنده بود. مسیر اصلی مهار تورم از کاهش کسری بودجه و اصلاح نظام بانکی برای جلوگیری از رشد بی‌رویه نقدینگی گذر می‌کند. برای جبران این تورم نیز اجرای هر چه سریع‌تر مصوبه مجلس برای تامین کالاهای اساسی خانوار ضروری است.نظام بانکی نیاز به اصلاحات اساسی دارد. اگرچه بانک مرکزی تغییراتی در هیئت مدیره برخی بانک‌های متخلف داشته است ولی انضباط‌بخشی بیشتر به بانک‌هایی که کسری دارند و با بدهکار شدن به بانک مرکزی موجب رشد نقدینگی می‌شوند ضروری است. درباره جذب نقدینگی سرگردان نیز در شرایط تورمی فعلی نمی‌توان از بانک‌ها انتطار چندانی برای جذب نقدینگی داشت. تا زمانی که بازار ارز مدیریت نشود، بورس دچار چنین نوسانات عجیبی باشد و روند تورم مهار نشود، نمی‌توان از بانک‌ها انتظار جذب نقدینگی داشت.