امیر کرمانی اقتصاددان

یکی از بهترین تحقیقاتی که در ماه‌های اخیر در مورد آثار اقتصادی کرونا و تاثیر آن بر گروه‌های درآمدی مختلف در مناطق مختلف انجام گرفته کار راج چتی و همکارانش هست. مقاله‌ای بسیار خواندنی و آموزنده که علاوه بر پرداختن به ابعاد اقتصادی این بحران به اندازه‌گیری میزان تاثیر سیاست‌های اقتصادی مختلف برای مقابله با این بحران هم می‌پردازد. این مقاله همچنین یکی از بهترین نمونه‌‌ها برای آشنایی بیشتر با رویکرد استفاده از کلان داده‌ها برای بهبود درک ما از مسائل اقتصادی و سیاست‌های بهینه‌ اقتصادی است. (اما آنچه از خود مقاله بسیار مهم‌تر است پلتفرمی هست که راج چتی و همکارانش با همکاری بخش خصوصی و انواع کلان داده‌ها علی‌الخصوص داده‌های بر مبنای پایانه‌ فروش درست کرده‌اند. این پلتفرم این قابلیت را به محققین و سیاستگذاران اقتصادی می‌دهد که به‌صورت به‌روز وضعیت اقتصادی مناطق و دهک‌های درآمدی مختلف را مشاهده کنند. تقاضا ‌می‌کنم حتما چرخی در این سایت و داده‌هایش بزنید، اما خبر خوب اول اینکه داده‌های شاپرک داده‌‌ی اصلی مورد نیاز برای ساخت چنین پلتفرمی در ایران است. همچنین با توجه به فراگیری کامل کارت‌های بانکی و شبکه‌ پرداخت بانکی در ایران و تمرکز آن در شاپرک کیفیت این داده‌ها در ایران بسیار بالاتر از کیفیت داده‌های مورد استفاده‌ چتی و همکارانش است. خبر خیلی بهتر اینکه مقاله‌ محمد حسینی و تورستن بک (و مقاله‌ دیگر محمد عزیز با آقای والی‌زاده) از همین داده‌های شاپرک ولی در سطح استان استفاده می‌کند و به بررسی تاثیر سیاست وام یک‌میلیون تومانی کرونا بر خانوارها می‌پردازند. مثلا با استفاده از این داده‌ها نشان می‌دهند که فقرا بیشترین تاثیر مثبت را از این وام یک‌میلیون تومانی گرفتند و بیش از دو سوم مبلغ این وام صرف خریدهای روزمره‌ خانوارها شد. در دسترس قرارگرفتن این داده‌ها در سطح شهر و روستا و حتی محله این قابلیت را به محققین اقتصادی و سیاستگذاران می‌دهد که با دقت بسیار بالاتری بتوانند وضعیت معیشتی خانوارها و اقشار مختلف در مناطق مختلف را رصد کنند. به‌نظرم وجود چنین پلتفرمی گام بسیار مهمی برای مقابله با فقر و نابرابری در کشورمان است و این کار می‌تواند باعث افزایش حساسیت سیاستگذار بر سیاست‌های مقابله با فقر شود. همچنین درست شدن چنین پلتفرمی به همه‌ ما کمک می‌کند که صدای ساکنان مناطق محروم ،‌حاشیه‌نشینان و روستاها را بهتر بشنویم و چه‌بسا بهتر شنیدن این صدا باعث بشود کاهش واقعی فقر و نابرابری مطالبه‌همه‌ ما بشود همچنین ایجاد چنین پلتفرم‌هایی هزینه‌های اتخاذ تصمیم‌های «به اسم فقرا و به کام خواص» مانند ارز ۴۲۰۰ یا قیر مجانی را بیشتر می‌کند. امیدوارم که مجموعه‌ بانک مرکزی و شاپرک بتوانند هرچه زودتر این یادگار نیک را از خودشان باقی بگذارند،البته قطعا به مراتب بهتر می‌شود اگر مجموعه‌ دولت و وزارت رفاه، پایگاه داده‌ ‌رفاه ایرانیان و زحمات علیرضا عبدا…‌زاده‌ عزیز و تیمش را به سرانجام برساند. آن‌وقت نشانه‌های فقرزداییمان هم به قابلیت دقیقی می‌رسند و با هزینه‌ بسیار کمتری می‌توانیم چهره‌ فقر را بزداییم.