یکم: برویم سر اصل مطلب. «بن‌بست ارتباطی» یک جامعه از چه شاخصه‌هایی برخوردار است؟

درآمد نیوز – منطق معکوس ارسطو به ما می‌آموزد که گاه «استقرا» روش برتری نسبت به «قیاس»- در تحلیل یک جامعه ارتباطی مخدوش- است. بر اساس منطق معکوس استقرایی، به جای آنکه از «ابتدا به انتها» مستند به رویدادهای پیرامونی با روش استقرا جامعه‌ای را تحلیل کنیم؛ می‌توان از «انتها به ابتدا» و با روش معکوس، نتیجه‌گیری و استقرا کنیم، بر همین مبنا، مجموعه رخدادهای به هم پیوسته اخیر جامعه ایران نشان می‌دهد که امروزه، همه ‌چیز در «چرخه خشونت و نفرت» تولید و بازتولید  می‌شود. یک گام از این نقطه انتها به قبل، نشان می‌دهد که «قانون و سپس توافق‌های اجتماعی و فرهنگی» کمترین کنش و نشانه ارتباطی را باقی نگذاشته است.

برویم سر اصل مطلب

گام دیگری به عقب، از تحلیل همین اتفاقات اخیر، ما را به «عدم تفاهم ارتباطی» در جامعه امروز ایران می‌رساند.

دوم: باز برویم سر اصل مطلب. «نگاه هابرماسی» در ارتباطات و افزون بر آن، نگاه ارتباطی فیلسوفان شرقی- و در صدر آن خواجه نصیر طوسی -به ما می‌آموزد که «فقدان گفت‌وگو» جامعه را رسانده است به این نقطه. نقطه‌ای که کمترین اعتماد در «راس هرم» میان «کنشگران حکومت»، در «میانه هرم» میان «احزاب مختلف سیاسی» و در «پایین هرم» میان «اقشار مختلف جامعه» وجود ندارد.

واقعیت تلخ است؛ ولی جز این نیست.

اساسا جامعه ارتباطی مخدوش، به جامعه‌ای گفته می‌شود که نشانه‌های «پویش فهم ارتباطی» و سپس، «پویش کنش ارتباطی» در آن، موجود نیست یا در حداقل ممکن وجود دارد.

سوم: باز برویم سر اصل مطلب دیگر. گفت‌وگو اما شرایط دارد، کمترین شرط آن، «ترک مونولوگ» و قائل شدن حق گفت‌وگو برای طرف مقابل است.

گفت‌وگو، نگاه از بالا به پایین، بر نمی‌دارد، جز ساحت نخبگی. نخبگان البته، حق دارند که پس از سال‌ها تحقیق و آزمون، «نظریه» خود را عرضه کنند و البته دیگر نخبگان، آن نظریه را- جز عموم مردم- نقد کرده و به سنجش می‌آورند.بنابراین، چاره‌ای نیست جز آنکه از «خشونت»- در هر قالبی و شکلی- پرهیز کنیم و به گفت‌وگو‌ها و سخن نخبگان روی بیاوریم. آنچه در این یک دهه اخیر، رخ داده است و به ویژه با اتفاقات پی در پی این روزها، چاره‌ای جز رفتن به سمت یک «جامعه ارتباطی کنشگر»- مبتنی بر «فهم» و متکی بر «گفت‌وگو»- باقی نمانده است، تردید نباید کرد که ادامه این مسیر تنها بن‌بست بیشتر است و بس.