گروه اقتصادی- آذین، سال ها قبل قرار بود ایران گاز خود را از طریق خط لوله ای به هند و پاکستان صادر کند اما بیش از سه دهه از ان زمان گذشت و این گاز هرگز در این خط لوله به این دو کشور نرسید و این رویا در حد همان رویا باقی ماند.

خط لوله صلح قراربود علاوه بر درآمد برای کشور بار تحریم ها را نیز بکاهد و در عین حال ضامن امنیت ایران در مرزهای شرقی باشد اما به گفته شمس اردکانی، نماینده ویژه رییس جمهوری وقتی یعنی مقام معظم رهبری «بروکرات ها» هرگز اجازه این کار را نداند.

اکنون با گذشت سی سال از آن زمان دولت سیزدهم در راستای رسیدن به رویایی که سال ها قبل محقق نشد قرارداد گازی را برای سوآپ گاز روسیه به کشورهای همجوار در غرب، شرق و شمال امضا کرد تا شاید این گاز صلح و امنیت را به منطقه جنگ زده و تشنه سرمایه و امنیت بازگرداند.

انرژی همواره یک ابزار برای چانه زنی های سیاسی بوده و هست. به گفته آگاهان، اقتصاد می تواند تعیین کننده بسیاری از تصمیم گیری ها در عرصه سیاسی و روابط بین الملل باشد.

در عین حال، با آغاز جنگ اوکراین و انفجار خط لوله نورد استریم که شاهراه ورود گاز روسیه به اروپا بود، این انتقال با مشکل مواجه شد و به حداقل رسید، از این جهت قاره سبز با مشکلاتی برای گذران روزهای سرد زمستان امسال مواجه خواهد شد. از سوی دیگر در فصول سرد سال، ایران در بخش شمالی کشور برای تامین گاز خانوار به دلیل هزینه بالای انتقال گاز از جنوب به شمال هر ساله با ترکمنستان به بهانه های مختلف دچار مشکل می شد، از این جهت به یک عامل سوم برای حل این مشکلات نیاز بود.

بعد از مذاکرات مختلف در نهایت قرارداد سوآپ بین ایران و روسیه راهی بود که هم طرف ایرانی و هم طرف روس از آن راضی بود. اکنون قرار است گاز روسیه علاوه بر حل مشکل گاز در داخل که با ناترازی مواجه شده بود از طریق ایران به عراق، ترکیه و پاکستان نیز برسد.

در این خصوص، یک پژوهشگر اقتصادی با اشاره به قرارداد سوآپ گاز ایران و روسیه گفت: هر قرارداد برون مرزی برای ایران منافع اقصادی و سیاسی دارد.

محمد شوری گفت: یک پژوهشگر اقتصادی معتقد است: به طور کلی هر نوع همکاری بین دو کشور ایران و روسیه به عنوان دو کشور بزرگ و همسایه با منافع و سیاست‌های مشترک در سطح منطقه و بین المللی مثبت و قابل توجه است و همواره یکی از انتقادها از دو کشور این بوده که چرا روابط اقتصادی دو کشور هم سطح با همکاری و روابط سیاسی نیست.

وی ادامه داد: البته هر نوع همکاری ایران با کشورهای دیگر به خصوص در بخش اقتصادی و به صورت خاص انرژی مفید و یک دستاورد محسوب می‌شود اما باید بررسی کرد که این تصمیمات و همکاری‌ها و توافقات چقدر جدی گرفته و اجرا می‌شود.

وی افزود: اگر قرار باشد این همکاری و توافق مانند قراردادهای گذشته در همان مرحله امضا باقی بماند یعنی از مرحله کاغذ به عمل نرسد باید در خصوص این مورد نیز تردید داشت و دلایل این مساله را بررسی کرد. البته مرور زمان این مسائل را روشن‌تر می‌کند اما بررسی‌ها حاکی از این است که دولت سیزدهم عزم راسخی برای اجرای این قراردادها دارد.

این کراشناس انرژی همچنین متذکر شد: البته ورود روس‌ها به صنعت انرژی ایران دلایل مختلفی دارد اما نکته‌ای که در این بخش وجود دارد و برای اجرای درست این طرح‌ها و قراردادها باید مد نظر باشد، مساله ظرفیت‌های دو کشور است. اینکه آیا روسیه در شرایطی هست که بتواند در در انرژی ایران سرمایه گذاری کند؟ آیا تکنولوژی کافی و لازم را برای ورود به بخش انرژی ایران دارد؟ باید همه این موارد را در نظر گرفت تا این قرارداد به نحو احسنت اجرا شود.

شوری در عین حال معتقد است که، در عین حال لازم است در خصوص قرارداد تا جایی که محرمانگی اجازه می‌دهد اطلاع رسانمی دقیق و شفاف شود تا برخی زمزمه و گمانه زنی‌ها در خصوص آن از بین برود.

وی اظهار کرد: در خصوص انتقال گاز روسیه از طریق ایران به پاکستان فقط خط لوله صلح است که این خط لوله سال‌ها به حال خود رها شده و دارای مشکلات اساسی به خصوص در بیرون از مرز است و اکنون ساختار این انتقال به خوبی فراهم نیست. باید دید روسیه چگونه قرار است این ساختار را فراهم و از چه راهی می‌خواهد این گاز را انتقال دهد. در هر صورت این قراداد مثبت ارزیابی می‌شود و قطعاً برای هر دو طرف منافعی را در عرصه سیاسی و اقتصادی به دنبال دارد.

سوآپ می تواند راه ورود «ال ان جی» ایران به اروپا شود

سعید میرترابی کارشناس انرژی، همچنین ابراز کرد: با توجه به اینکه در این قرارداد ایران قرار است گاز روسیه را به پاکستان، عراق و ترکیه برساند بخش زیادی از کشورهای نیازمند به انرژی از این گاز بهره مند می شوند و ایران واسطه این عرضه است بنابراین بر قدرت منطقه ای ایران می افزاید چرا که انرژی به طور کلی یک ابزار چانه زنی در بخش دیپلماسی و سیاسی است.

این کارشناس انرژی در ادامه این گفت و گو گفت: در حال حاضر اروپا و روسیه هر دو به دلیل جنگ اوکراین و تنش های سیاسی که پیامد این جنگ بود در حوزه انرژی به خصوص گاز متضرر شده اند اما به نظر می رسد اروپا بیشتر با مشکل مواجه شود، چرا که قطعا در زمستان با کمبود و گرانی سوخت به خصوص گاز مواجه خواهند شد.

میرترابی تاکید کرد: ایران می تواند در این شرایط  وارد بازار گاز اروپا شود. ما تاسیسات ال ان جی در کشور داریم که نیمه کاره مانده و تکمیل نشده  و دولت های قبل نیز چون ما توان تامین گاز این بخش را برای تهیه ال ان چی نداشتیم و آماده سازی این تاسیسات بسیار هزینه بر بود، به حال خود رها شدند، اکنون در این شرایط با توجه به اینکه اروپا در حال تنوع بخشی به سبد انرژی خود است و  در حالی که ما به صورت مستقیم به اروپا برای ارسال گاز طبیعی دسترسی نداریم می توانیم همین ال ان جی را آماده و به این کشورها صادر کنیم.