وحید شقاقی‌شهری اقتصاددان

با چهار موضوع اساسی در موضوع تشدید گرانی‌ها روبه‌رو هستیم که اگر نتوانیم این مسائل را حل کنیم هم ممکن است که ادامه‌دار باشد و همین که شاهد افزایش قیمت سایر کالاها هم باشیم.

ما سه نظام تولید، واردات و توزیع داریم و دیگری بحث قیمت دلار است، این چهار مساله خودشان را در افزایش قیمت کالاها نشان می‌دهند.

مساله برخی از کالاهایی که در گزارش وزارت صمت به گرانی آن اشاره شده تولید‌ است،‌ یعنی نظام تولید نمی‌تواند هماهنگ باشد یا اینکه هزینه‌های تولید افزایش یافته است یا به موقع انجام نمی‌شود یا به میزان تقاضا صورت نمی‌گیرد.

در برخی از این کالاها نظام وارداتی ایراد دارد یعنی مواد اولیه و قطعات به موقع وارد و به‌هنگام وارد نمی‌شود و فاصله‌ای که می‌افتد باعث می‌شود که تولید با مشکل مواجه شود و کمبود عرضه اتفاق بیفتد.

در مورد برخی از کالاها هم نظام توزیع مشکل دارد چراکه هنوز سیستمی‌سازی و هوشمندسازی لازم انجام نشده؛ کالا وارد انبارها می‌شود و تا توزیع صورت گیرد و دست مصرف‌کننده برسد دچار احتکار و اتلاف شده و در نتیجه این کالا در شبکه مویرگی با مشکلات توزیع روبه‌رو می‌شود

بحث آخر هم این است که طبیعتا اثرات قیمت دلار هم به‌تدریج در اقتصاد ایران تخلیه می‌شود، وقتی نرخ دلار افزایش پیدا می‌کند به‌سرعت خودش را روی قیمت کالاها و خدمات نشان نمی‌دهد، وقتی قیمت دلار بالا می‌رود اول در بازار دارایی‌ها مانند بازار طلا، مسکن، خودرو و بازار سرمایه خودش را نشان می‌دهد ولی به‌تدریج از بازار دارایی‌ها به بازار کالاها و خدمات سرایت می‌کند.

بنابراین اثرات تخلیه قیمت دلار در بازار کالاها و خدمات معمولا بین سه ماه تا یک سال و برخی مواقع بیش از یک سال هم طول می‌کشد، چرا که مثلا فرد تولیدکننده‌ای انباری از مواد اولیه و قطعات با دلار ۱۰ هزار تومان دارد اینها مدتی پاسخگوی تولید خواهد بود و وقتی مواد اولیه و قطعات در انبار تمام می‌شود باید این بار با دلار ۲۵ هزار تومانی خریداری کند! این چهار مساله در اقتصاد ایران هنوز حل نشده است.

روند قیمت دلار این است که احتمال افزایش آن در ماه‌های آینده وجود ندارد و به‌عبارتی انتظارات تورمی از کانال قیمت دلار برای ماه‌های آینده کاهشی است، یعنی انتظار نداریم که قیمت دلار در ماه‌های آینده به بالای ۲۵ تا ۲۶ هزار تومان برسد.

بنابراین از این لحاظ می‌توانیم بگوییم که شاهد افزایش قیمت کالاها و خدمات از کانال افزایش قیمت دلار نخواهیم بود ولی آن سه نظام تولید، واردات و توزیع نیاز به یک هماهنگی، مدیریت یکپارچه و برنامه‌ریزی آینده‌نگر دارد ولی اینها اتفاق نمی‌افتد و ناهماهنگی، ضعف مدیریت‌ها و نبود یک نظام یکپارچه برای هماهنگی بین نظام تولید، واردات و توزیع در کنار ضعف نظارت‌های سیستمی بر نظام توزیع موجب می‌شود که ما شاهد افزایش قیمت برخی از کالاها در برخی از ماه‌ها و فصول سال باشیم.