مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس در گفت و گوی رادیویی برنامه «ایران ما سلام» با تشریح ظرفیتهای صنعتی، کشاورزی، لجستیکی و گردشگری این منطقه گفت: موقعیت ژئوپلیتیکی ارس در کنار برخورداری همزمان از ظرفیتهای متنوع اقتصادی، این منطقه را به یک ظرفیت چندبخشی برای اثرگذاری بر اقتصاد شمال غرب و اقتصاد کلان کشور تبدیل کرده است و ارس با تکیه بر همین مزیتها، پیشران اقتصاد شمال غرب کشور است.
به گزارش درآمد نیوزبه نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان منطقه آزاد ارس، دکتر هادی مقدم زاده در گفت و گوی رادیویی برنامه «ایران ما سلام» از آذربایجان شرقی که در قالب رویداد «ایران جان، آذربایجان شرقی ایران» برگزار شد، با اشاره به فلسفه شکلگیری مناطق آزاد اظهار کرد: مناطق آزاد با هدف کمک به توسعه کشور، ارتقای جایگاه اقتصادی، ایجاد زیرساخت، رشد اقتصادی، افزایش درآمدهای عمومی، ایجاد اشتغال، توسعه بازار کار و کالا و ارتباط موثر با بازارهای جهانی ایجاد شدهاند و باید عملکرد آنها در چارچوب همین ماموریت اقتصادی ارزیابی شود.
وی افزود: منطقه آزاد ارس از نظر موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی شرایط ویژهای دارد و در مرزهای جمهوری آذربایجان، جمهوری خودمختار نخجوان و جمهوری ارمنستان قرار گرفته است. این موقعیت در کنار تنوع ظرفیتها، و نزدیکی به تبریز ارس را به یکی از مناطق متفاوت کشور تبدیل کرده است؛ چرا که در یک جغرافیا، ظرفیتهای صنعتی، کشاورزی و گلخانهای، لجستیکی، گردشگری و ژئوپارک را به صورت همزمان در اختیار دارد.
مقدم زاده با اشاره به ساختار اقتصادی آذربایجان شرقی گفت: این استان از قطبهای صنعتی و تجاری کشور است و بیش از ۹۵ درصد اقتصاد آن در اختیار بخش خصوصی قرار دارد. در منطقه آزاد ارس نیز ظرفیت صنعتی در سالهای اخیر توسعه یافته و اکنون ۲۸۳ واحد تولیدی فعال و ۱۹۲ واحد تولیدی در دست ساخت است که بر این اساس، ارس صنعتی ترین منطقه آزاد کشور محسوب میشود.
وی با تاکید بر ضرورت حرکت از تولید صرف به سمت تولید صادرات محور اظهار کرد: هدف اصلی ما در بخش صنعت این است که ظرفیتهای موجود را به تولیداتی با ارزش افزوده بالاتر و قابلیت رقابت در بازارهای خارجی تبدیل کنیم. در غربالگری طرحها نیز نیازهای کشور، ظرفیتهای منطقه و بازارهای هدف مورد توجه قرار میگیرد و اولویت با محصولاتی است که بتوانند در بازارهای قفقاز، کشورهای مشترک المنافع و حوزه اوراسیا رقابت کنند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ میزان سرمایهگذاری جذب شده در ارس به ۱۶۱ همت رسید که نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد حدود ۲۳۸ درصدی داشته است. همچنین سرمایهگذاری خارجی نسبت به سال پیش از آن حدود یک هزار و ۹۰۰ درصد افزایش یافته است. به طور میانگین نیز هر سه تا چهار ماه یک واحد تولیدی در منطقه به بهره برداری میرسد که بیانگر روند فعال سرمایهگذاری و تولید در ارس است.
وی درباره ارتباط توسعه زیرساخت با جذب سرمایهگذاری گفت: ارس در حال حاضر دارای ۶ سایت صنعتی است و میزان برخورداری این سایتها از زیرساختهای پایه یکسان نیست. در برخی سایتها زیرساختها فراهم شده و در برخی دیگر توسعه زیرساخت همزمان با جذب سرمایهگذار انجام میشود. در شرایط فعلی کشور، نمیتوان توسعه زیرساخت و جذب سرمایهگذار را به صورت کاملا جدا از یکدیگر دید و هر دو مسیر باید به صورت همزمان دنبال شوند، اما هر میزان تاخیر در تامین زیرساخت میتواند بر اعتماد سرمایهگذار و روند جذب سرمایه اثر بگذارد.
مقدم زاده تاکید کرد: از آنجا که ارس یک منطقه چندبخشی است، زیرساختهای مورد نیاز نیز باید در همه بخشها ایجاد شود؛ زیرا توسعه صنعت، کشاورزی، لجستیک و گردشگری هر کدام نیازمند زیرساختهای تخصصی خود هستند و نمیتوان توسعه منطقه را تنها در یک حوزه دنبال کرد.
وی در تشریح ظرفیت کشاورزی و گلخانهای ارس گفت: بزرگترین گلخانه هیدروپونیک خاورمیانه با وسعت حدود ۸۰ هکتار در ارس قرار دارد و در دوره اخیر توسعه مرحله دوم این مجموعه در مساحت ۲۲۰ هکتار آغاز شده که اکنون بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. در مجموع حدود ۲۶۰ هکتار مجموعه گلخانهای در ارس ایجاد و فعال شده و بخش عمده محصولات آن به کشورهای حوزه قفقاز و کشورهای مشترک المنافع صادر میشود.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس افزود: در کنار این ظرفیت، حدود ۲۵۰ هکتار گلخانه دیگر نیز در دست ساخت است و هدفگذاری در حوزه کشاورزی تنها افزایش سطح تولید نیست؛ بلکه تلاش میکنیم زنجیره تولید تا فرآوری و بسته بندی نیز در منطقه شکل بگیرد تا ارزش افزوده محصولات در داخل ارس ایجاد شود و فعالیت کشاورزی از فروش محصول خام به سمت یک زنجیره اقتصادی کامل حرکت کند.
وی با اشاره به چالشهای انرژی گفت: با توجه به محدودیتهای انرژی، توسعه باغداری مدرن به تدریج در کنار فعالیتهای گلخانهای مورد توجه قرار گرفته است تا الگوی تولید کشاورزی متناسب با شرایط اقلیمی و امکانات موجود منطقه طراحی شود.
مقدم زاده در ادامه با اشاره به مزیت ژئوپلیتیکی ارس در حوزه حمل و نقل و لجستیک اظهار کرد: بزودی با تکمیل زیرساختهای لازم، ارس ظرفیت آن را دارد که بههاب لجستیکی شمال غرب کشور تبدیل شود. موقعیت مرزی ارس اجازه میدهد این منطقه در کنار نقش خود در تجارت با کشورهای همسایه، به عنوان یکی از شاخههای کریدورهای شمال جنوب و شرق غرب نیز نقش ایفا کند و از این مسیر به موتور اقتصادی شمال غرب تبدیل شود.
وی همچنین بر برنامهریزی برای توسعه مراکز لجستیکی تاکید کرد و گفت: برای اینکه ارس در زنجیره تجارت منطقهای نقش موثرتری داشته باشد، ایجاد مراکز لجستیکی جلفا و نوردوز در دستور کار است و اقدامات اولیه آن آغاز شده است. این مراکز میتوانند بخشی از نیازهای حمل و نقل، انبارش و توزیع کالا را پوشش دهند و نقش ارس را در کریدورهای بین المللی تقویت کنند.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس درباره جایگاه اقتصادی مناطق آزاد در کشور نیز گفت: یکی از مسائل مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد این است که در گذشته بیشتر به سمت پروژه محوری حرکت کرده ایم و کمتر به سمت اقتصادسازی مناطق آزاد رفته ایم؛ در حالی که پروژه زمانی معنا پیدا میکند که در خدمت ایجاد یک جریان اقتصادی پایدار، اشتغال، تولید، صادرات و درآمدزایی قرار بگیرد.
مقدم زاده ادامه داد: در واقع باید بررسی کنیم برای ماموریتهایی که در قانون برای مناطق آزاد تعریف شده، چه ابزارهایی در اختیار این مناطق قرار گرفته است. اگر در مجموعه حاکمیت و ساختارهای اجرایی کشور درباره نقش و جایگاه مناطق آزاد در اقتصاد کلان یک باور و فهم مشترک ایجاد شود، این مناطق میتوانند نقش واقعی خود را در اقتصاد کشور ایفا کنند و نبود چنین همگرایی، یکی از چالشهای جدی پیش روی آنهاست.
وی با اشاره به روند فعالیتهای ارس در دو سال گذشته گفت: ارس طی این مدت از یک دوره سکون عبور کرده و وارد مسیر رشد شده است. اجرای طرحهای مختلف در حوزههای صنعت، کشاورزی، لجستیک، گردشگری و ژئوپارک نیز نشان میدهد که مزیتهای واقعی منطقه در حال فعال شدن است و مسیر توسعه از حالت پروژههای منفرد به سمت ایجاد یک منظومه اقتصادی چندبخشی در حال حرکت است.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس در بخش دیگری از این گفت و گو، بر نقش رویدادها در توسعه اقتصادی و گردشگری تاکید کرد و گفت: رویدادها در نگاه نخست ممکن است هزینه تلقی شوند، اما اثر آنها صرفا در زمان برگزاری خلاصه نمیشود؛ برگزاری رویداد، معرفی مقصد، افزایش حضور گردشگر، ایجاد تحرک در کسب و کارهای محلی و ماندگار شدن نام منطقه در بازارهای هدف را به دنبال دارد و از این طریق میتواند بازده اقتصادی خود را در طول زمان نشان دهد.
مقدم زاده با اشاره به رویداد سالانه خودروهای کلاسیک در ارس اظهار کرد: برگزاری چنین رویدادهایی نیز در همین چارچوب انجام میشود و هدف آن معرفی ظرفیتهای ارس و تبدیل رویداد به ابزاری برای دیده شدن منطقه است. در واقع رویدادهای فرهنگی، گردشگری و ورزشی باید در خدمت گردش پذیری و اقتصاد منطقه قرار گیرند.
وی با اشاره به برنامههای گردشگری ارس گفت: توسعه گردشگری در ارس متناسب با ظرفیتهای طبیعی و جغرافیایی منطقه انجام میشود و در این زمینه چند طرح سرمایهگذاری در حال پیگیری است. از جمله یک طرح گردشگری در جزیرهای با وسعت حدود ۱۶ هکتار در رودخانه ارس که فرآیند سرمایهگذاری آن در حال انجام است.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس تاکید کرد: در حوزه گردشگری، تنها افزایش تعداد گردشگران موضوعیت ندارد و کیفیت گردش پذیری نیز مورد توجه قرار دارد؛ یعنی زیرساختهای اقامتی، تفریحی، خدماتی و تجاری باید به گونهای توسعه یابد که حضور گردشگر، زمان ماندگاری و میزان هزینه کرد او در منطقه افزایش پیدا کند.
وی همچنین با اشاره به ژئوپارک جهانی ارس گفت: این ظرفیت بین المللی برای تداوم جایگاه خود نیازمند توسعه مستمر زیرساختها و تامین الزامات یونسکو است. با توجه به پایشهای دورهای که از الزامات مهم ژئوپارک است و به صورت مستمر از سوی یونسکو دنبال میشود، در همین راستا توسعه زیرساختهای ژئوسایتها در حال انجام است و در کنار آن، شکلگیری زیرساختهای اقامتی، تفریحی و تجاری مرتبط با گردشگری نیز در دستور کار است.
مقدم زاده در تشریح چشمانداز صنعتی منطقه آزاد ارس اظهار کرد: هدف این است که ارس به عنوان صنعتی ترین منطقه آزاد کشور، به قطب تولید صادرات محور تبدیل شود و سهم بیشتری در ایجاد ارزش افزوده و ارزآوری کشور داشته باشد. مزیت مرزی منطقه در کنار دسترسی زمینی به بازارهای قفقاز و اوراسیا، ظرفیتی است که باید در سیاستگذاری تولید و سرمایهگذاری مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: سرمایهگذاریها در ارس با نگاه به نیازهای ملی و ظرفیتهای منطقهای دنبال میشود و بر همین اساس به سمت محصولاتی هدایت میشود که علاوه بر برخورداری از توجیه اقتصادی، امکان رقابت در بازارهای هدف پیرامونی را داشته باشند. ارس به واسطه موقعیت زمینی خود، دسترسی ویژهای به بازارهای کشورهای اوراسیا دارد و همین موضوع ظرفیت مهمی برای توسعه صادرات محسوب میشود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقش مناطق آزاد در تاب آوری اقتصادی اشاره کرد و افزود: مناطق آزاد یک ظرفیت ملی برای افزایش تاب آوری اقتصاد کشور هستند و در دو سال اخیر نیز ارس صرفا نظاره گر شرایط اقتصادی کشور نبوده است؛ کارکنان، سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی منطقه در میدان حضور داشتهاند و فعالیت اقتصادی در منطقه ادامه پیدا کرده است.
مقدم زاده تصریح کرد: در شرایط جنگی، هیچ یک از واحدهای صنعتی و تولیدی ارس تعطیل نشده و کاهش نیروی انسانی در واحدهای تولیدی نیز اتفاق نیفتاده است. علاوه بر این، ۱۰ واحد تولیدی که پیش از این غیرفعال بودند، دوباره فعال شدهاند که این موضوع نشان دهنده تلاش برای حفظ جریان تولید و استفاده از ظرفیتهای موجود منطقه است.
وی در پایان تاکید کرد: ماموریت اصلی منطقه آزاد ارس، ماموریتی اقتصادی است و همه اقدامات در حوزه صنعت، کشاورزی، لجستیک، گردشگری، زیرساخت و رویداد باید در نهایت به ایجاد یک اقتصاد پایدار، افزایش تولید و صادرات، اشتغال، ارزش افزوده و پیوند بیشتر منطقه با اقتصاد ملی و بازارهای جهانی منجر شود. ارس به واسطه برخورداری همزمان از ظرفیتهای چندبخشی و موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه، ظرفیت آن را دارد که به صورت واقعی در اقتصاد شمال غرب و اقتصاد کلان کشور اثرگذار باشد.
Tuesday, 22 September , 2026